Schorpioenvissen - Onopvallend maar gevaarlijk!

Tijdens een duik op het huisrif van de duikschool in Aquaba, zag ik een blauwe vis. De kleur was zo opvallend, ik wist meteen dat het een valse steenvis (Scorpaenopsis diabolus) was!

Het is natuurlijk raar dat al die tropische vissen en koralen zulke mooie kleuren hebben, er is niemand, die het ziet! Maar deze kleurrijke scorpioenvis bleef keurig liggen, want hij weet dat hij giftig is! Dat geeft een soort zelfvertrouwen... Ik ben ook niet bang en kom steeds dichterbij, zodat ik zijn oog goed kan fotograferen! Een andere soort schorpioenvis is de bladvis, die ziet er juist niet gevaarlijk uit! Die vertrouwt, net als zijn soortgenoten, op zijn camouflage. Meestal zijn ze geel-bruin van kleur en liggen ze erbij als een blaadje, zodat ze nauwelijks opvallen. Op Bali zag ik een roze bladvis (Taenianotus triacanthus), mijn hart sloeg een slagje over, maar het visje schoot weg en ik kon niet meer fotograferen. De volgende avond gingen we terug en de gids had duidelijke instructies gekregen wat de roze bladvis betreft! En gelukkig vond hij hem op een rotsje, helemaal klaar voor de foto. Maar dat viel niet mee, er waren hoge golven en zelfs op 19 meter diepte was er een enorme deining die het moeilijk maakte om stil te blijven zitten, zodat ik maar een paar foto’s kon maken! Wonder boven wonder had het visje nergens last van… Nog leuker werd het tijdens een cruise op de Mona Lisa. We waren in een haventje aan het duiken in de buurt van Wakatobi. Ik zag eerst een bladvis en daarna de tweede. Ze gingen ook nog naar elkaar zitten kijken, maak me gek? Ik noem de foto: Kusje?

Een andere bizarre scorpio zag ik op Lembeh, het was een klein frutseltje op het zand. De Ambon schorpioenvis (Pteroidichthys amboinensis) ziet er uit als een stukje zeewier, was ook moeilijk te fotograferen. Hij draaide alsmaar in het rond, wat met kleine sprongetjes makkelijk lukte! Ik moest er steeds omheendraaien, wat, zonder de zandbodem te raken, niet zo eenvoudig was! Uiteindelijk werd ik zo moe van dat gedraai, dat ik even rust nam. Toen ook de Ambon klaar was met draaien keek hij rechtstreeks in de lens van de camera en dat was precies wat ik wilde!
In Nederland hebben we wel een vis, die een beetje op een scorpio lijkt, de donderpad heeft stekels, ik ben zelfs een keer aangevallen door zo’n dier. Ik ga dan ook gewoon achteruit, je weet maar nooit?!? Het is fascinerend hoeveel verschillende soorten schorpioenvissen er wel niet zijn! Ook op Lembeh vonden we (lees: de duikgids) de Indian walkman, die heeft pootjes onder zijn bek, waar hij ook daadwerkelijk mee over de bodem rondscharrelt. In de Rode zee (Aquaba) heb ik soortgelijke scorpio gezien, daar heet hij natuurlijk: Red Sea walkman. In ieder geval liep die scorpio ook op pootjes! De allereerste keer naar Sabang Beach vonden we er 3 op het huisrif, mischien was de grote wel het vrouwtje en de 2 kleintjes mannetjes? Ik weet het niet, maar het zou best kunnen.

Mijn grote wens om de Rhinopias te zien is ook op Lembeh in vervulling gegaan. Meteen bij aankomst zijn we gaan zeuren en de 2e dag ging al het gerucht, dat er een gezien was! Wij gingen onmiddellijk zoeken, we waren helemaal geconcentreerd op de kleur roze, maar konden niets vinden. De volgende dag gingen we met een andere gids, die ons er zo naar toe bracht! Waarschijnlijk hadden we er al een paar keer overheen gezwommen. Je zou zo zeggen dat deze roze kleur wel opvalt, maar de vis zit doodstil en gaat helemaal op in zijn omgeving, zoals een echte scorpio! De volgende dag gingen we weer op die plek duiken en toen vond de gids een knalrode Rhinopias met haartjes, nu hadden we de Lacy (Rhinopias aphanes) en de Weedy (Rhinopias frondosa), we waren dolgelukkig! Ik was pas 4 dagen op reis en mijn wensenlijstje was al afgevinkt!
Ook in Lembeh vond ik een visje, dat ik eerst een grondeltje noemde. Maar hij ging helemaal niet weg, zoals grondels doen en in de buurt vond ik er nog een met een andere kleur. Later vond ik het in de boeken en bleek het een Velvet fish (Caracanthus maculatus) te zijn, ook een scorpiosoort.

Een ander gevaarlijk uitziend dier is de Stargazer of Sterrenkijker (Uranoscopus bicinctus) . Het is een stevige vis, ook vaak verstopt in het zand, alleen zijn ogen steken dan uit. Natuulijk vond de gids Lito, van Coctail divers de vis, wij zouden er zo overheen zwemmen. De sterrenkijker kan bijten, een electrische schok geven en je steken, met zijn kieuwdekselstekels, die een gif bevatten. Dus ook al is hij geen echte schorpioen, hij hoort wel bij de gevaarlijke vissen!

Nauw verwant aan deze vissoorten is de koraalduivel (Pterois volitans), die zwemt wel rond, terwijl je de vorige scorpiosoorten nauwelijks zal zien zwemmen!. Hier een foto uit Eilat met het zonnetje erbij! Tijdens de nachtduik kwam ik mijn vriendjes weer tegen. Hij vond mij ook aardig en bleef gezellig meezwemmen. Eerst vond ik het wel leuk, totdat ik ontdekte dat ik schandalig werd misbruikt. Hij wilde alleen maar jagen in het licht van mijn lampen, zo brutaal! Nadat hij het tweede visje had verorerd, was ik het helemaal zat en ben ik weggezwommen, hem in het donker achterlatend...Niet voordat ik wat leuke foto's had gemaakt van zijn oogje en zijn snuitje, voor wat, hoort wat!

Een heel 'gewone' scorpio's, de gebaarde, met die mooie franje (Scorpaenopsis oxycephalus) vinden we bij Sabang Beach. Daar zagen we ook voor het eerst de kakatoe whaspvis, hij doet ook alsof hij een ongevaarlijk blaadje van een boom is. Maar let op, de eerste rugvinstekel heeft een stekel, met een gifklier, dus ook weer pijnlijk en gevaarlijk! Het advies is: nergens aankomen. Laat de fotograaf maar risico lopen en dan kan iedereen genieten van de foto’s!

Aanvulling:
In october 2009 dook ik precies 30 jaar. Om dat te vieren gingen we naar Anilao, een onbekende duikplaats, ten zuiden van Manila, bij de havenstad Batangas. Een echte geheimtip! In het begin waren we teleurgesteld, het zicht was erbarmelijk, nog slechter dan de Oosterschelde. De volgende dagen werd het beter en gingen we de omgeving verkennen. Onze gids Danny voorop, hij wees de weg. Ik vond op een stukje zand een leuk visje, die zijn hol aan het opruimen was, een muilbroeder. Ik liet me op het zand zakken, zodat ik het interessante diergedrag rustig kon observeren. Ineens voel ik een enorme stoot in mijn onderarm, valk bij mijn elleboog. Ik keek wie mij zo agressief had aangevallen en ik zag een hele boze schorpioen, een echte Demon Stinger, ook wel Indian walkman genoemd (Iniminicus didactylus).
Hij was waarschijnlijk verborgen onder het zand, daarom had ik hem helemaal niet gezien. Nu was hij uit het zand gekomen, helemaal rood geworden en al zijn stekels stonden rechtop. Zo had ik hem niet kunnen misssen! Maar mijn arm begon enorm zeer te doen. Nu was ik al eerder gestoken door zeeegels, het was dezelfde pijn, meestal neemt de pijn na een kwartiertje af, dus ik ging eerst maar foto’s maken van mijn aanvaller, die, ik moet het eerlijk toegeven, er prachtig uit zag!
Angelika en de gids kwamen bij mij kijken en ik wees naar het dier en naar mijn onderarm. Nou, Angelika gaf het prima teken en ging meteen foto’s maken. Ik gebaarde nog naar Danny en wees naar de vis en daarna naar mijn elleboog, maar ook die toonde zich niet bezorgd, dus ik leed verder in stilte, wat kan je doen? De duik werd voortgezet, maar mijn arm ging zo’n pijn doen, dat ik niet meer de camera kon vasthouden met mijn linkerhand. Ik werd het helemaal zat en ging Danny nadrukkelijk aankijken. Hij vroeg of ik naar boven wilde en ik gebaarde meteen JA! Op de boot deed ik mijn pak niet uit, we gingen toch al terug naar het resort, de 2 duiken zaten er op! Daarna hield ik mijn arm onder de koude douche, hielp niet. Azaron erop gesmeerd, het begon al te zwellen en flink rood te worden. We gingen lunchen en de pijn ging maar niet weg. Ik probeerde azijn, hielp niet. Toen mijn broodje kwam, werd de pijn steeds erger, het kwam op in golven, ik werd er misselijk van. Ik heb alleen een paar patatjes gegeten en gaf mijn broodje aan Angelika. In het restaurant van het Anilao outrigger resort was internet, we pakten onze laptops en probeerden verbinding te krijgen. We zochten op Demon stinger en het eerste wat we vonden was: een steek van de Demon stinger kan dodelijk zijn. De dokter kan weinig doen, zelf morfine helpt niet! Nou, daar werd ik ook niet vrolijk van, ik begon al draaierig te worden. Ineens vonden we dat hitte het gif dood, iets met proteinen? Angelika pakte een kopje warm water voor de thee en ik greep naar de tissues, die op de tafel stonden. Ik doopte de tissues met mijn goede hand in het hete water en liet het even afkoelen. Nog een brandwond erbij, daar zat ik zeker niet op te wachten! Het koelde snel af en ik probeerde het op de pijnlijke plek te leggen, dat was geen seconde te vroeg, het gaf meteen verlichting. Ik bleef rustig doorgaan met tissue dopen en op mijn arm doen, een soort pappen en nathouden... Ik was nog steeds misselijk en draaierig en we gingen terug naar de kamer om rustig op bed liggen, ik met mijn kopje heet water. De tissues gingen steeds kapot, dus Angelika pakte wattenschijfjes, die dingen heben wij wel bij de hand. Het resort kwam vragen hoe het ging en ik kon mededelen dat de pijn al minder werd, ze hoefden geen dokter te roepen, we hadden zelf gelezen, dat die toch niets kan doen! Ik bleef warme compressen opleggen en Angelika was al in slaap gevallen... ’s Avonds kon ik ophouden met de warme compressen, alleen de wondjes van de stekels gaf nog een brandende pijn, daar hebben we een pleister op gedaan. Ik kon weer gewoon eten en de volgende dag voelde ik me zo goed, dat ik weer kon gaan duiken. We konden duidelijk 4 wondjes zien van de rugvinstekels. En we waren blij met onze foto’s van het prachtige dier!
Je zou zeggen dat mijn avontuur hiermee was afgelopen, maar precies een week later, aan het eind van de dag, na het duiken, begin mijn arm enorm te jeuken. Ik kon niet laten om te krabbelen en zei dat ik door de muggen was gestoken. Ondertussen zaten we op een grote boot, de Big Blue Explorer in Palau en mijn fillippijnse vriendin Yvette zei, dat er midden op de oceaan geen muggen zijn, dat was waar... Het waren precies de 4 plekken (en nog eentje, die ik over het hoofd had gezien, ik was dus 5 keer gestoken!), waar ik gestoken was en de jeuk ging maar niet over. Een andere vriendin kwam met anti-histamine pillen en tabletten. Ik onderging graag de behandeling, ze smeerde me, na het duiken, steeds in met harde handjes en ik dacht: baat het niet, dan schaad het niet. Er zijn geen dokters in het verre noorden van Palau, we waren ver van de bewoonde wereld op expeditie!
Omdat het steeds na de duik begon te jeuken, dacht Angelika dat er nog gif in mijn pak zat, ook die hebben we met kokend heet water behandeld, maar het mocht niet baten! Met de anti-histamine behandeling ging ik door, het werd in ieder geval niet erger. Aan het eind van de week keek ik eens goed naar mijn ‘muggebeten’ en ging er eens flink in knijpen, uiteindelijk ben ik schoonheidsspecialiste en ik dacht kleine zwarte puntjes te zien van wat wel eens een restje van een stekel kon zijn. Yvette heeft me geopereerd met mijn pincet en we dachten een heel klein stukje verwijderd te hebben. Nu ben ik weer thuis, het is alweer 4 dagen later en nog is het niet helemaal over, ik ga maar door met de anti-histamine. Wil toch geen blijvende schade over houden. In al die jaren ben ik nog niet zo gewond geraakt, het was een vreemd cadeau ter ere van mijn 30 jaren duiken viering!!!