Murenes, paling en andere alen

De paling (Anguilla anguilla) is een bekende vissoort. De ene duiker ziet hem liever op een toostje, dan onderwater. Er is veel gedoe over de paling, hij zou aan het uitsterven zijn door overbevissing, men maakt zich zorgen over de dalende aantallen in de Europese wateren. Als je ook al die fuiken ziet staan in o.a. de Grevelingen is het een wonder te noemen dat je ze nog tegenkomt. Toch zie ik ze vaak bij nachtduiken in zoet water en ook in de Grevelingen, ondanks alle fuiken van de vissers! Mischien vissen ze achter hun netten, ha?!? Ik zie de paling liever op mijn toastje, onderwater zwemmen ze vaak tegen je aan in het donker, echt niet leuk!

In tropisch water vind je de murene, die met zijn lange lijf en gladde huid veel op de paling lijkt. Ondanks dat ze ook ’s nachts actief zijn, hebben ze nog nooit tegen me aangestoten, dat is een punt in hun voordeel. Een nadelig puntje is weer de open bek met tanden als dolkjes. Het is een zeer succesvolle vissoort, je komt ze overal tegen. Iedereen kent de grote buine murene uit de Rode Zee (Gymnothorax javanicus) en de kleine spookmurene (Siderea grisea), hij is wit met zwarte stippen, in het engels heet hij ’Peppered moray eel’, wat een leuke naam is.

In het Caraibisch gebied is grote groene murene (Gymnothorax funebris) en de gespikkelde murene (Gymnothorax monochous) algemeen bekend. Vaak zitten ze in een hol en steekt de geopende bek naar buiten. Ik heb wel altijd foto’s gemaakt van murenes, liefst met de bek open, maar echt enthousiast kon ik nooit zijn. Ze worden gepoetst door kleine visjes, die ook nooit op de foto willen, ze verschuilen zich altijd aan de andere kant van de vis en nooit eens aan de kant, waar ik klaar zit met de camera. Totdat ik vorig jaar tijdens een trip naar Bali en natuurlijk tijdens een nachtduik, een kleine murene (Gymnothorax rueppelliae) tegenkwam, het was een beetje een zielig beestje, zonder hol, er was ook geen koraal om in te schuilen... maar hij had wel 2 paarse kappersgarnalen (Stenopus hispidus) in zijn huis, die hem aan het poetsen waren. Zonder angst kroop er eentje over de kop, zomaar in de open bek, waar halen ze de moed vandaan? Gelukkig kon ik meteen een paar foto’s maken, want het moment was maar kort. Zodra mijn buddy nieuwsgierig kwam kijken, was het feest over. Ik had wel eerder poetsgarnalen gezien bij murenes (Gymnothorax flavimarginatus), maar dan was het vaak de gestreepte garnaal (Lysmata amboinensis), of die rode met witte strepen de (Rhynchocinetes durbanensis), die had de gids gevonden tijdens dezelfde duik, vlak voor het beest met de kappersgarnalen!

Het leuksts is wel een murene die gepoetst wordt door een bijzondere rode garnaal (Lysmata debelius). Zoals de naam als zegt heeft Helmut Debelius deze garnaal ontdenkt en jarenlang in zijn aquaria gekweekt! De meeste murene foto’s heb ik in Sabang Beach (Puerto Galera, Philippijen) gemaakt. Ik ben daar al vaak heen gereisd, speciaal om te duiken bij Cocktail divers, ze hebben lokale gidsen in dienst, die zijn erg goed! De geelkop murene met zwarte stippen (Gymnothorax fimbriathus) en de witoog murenen (Syderea thyrsoidea) zijn hele gewone soorten, De witte kraaloogjes van de laatste zijn wel erg grappig, gelukkig zijn ze ook niet zo schuw. Bijna alle dieren van Sabang zijn fotografen vriendelijk te noemen!

Een paar murenes, die weinig voorkomen is de parelmurene (Gymnothorax meleagris), ook wel witbekmurene genoemd en sneeuwvlok (Echidna nebulosa). Maar uiterst zeldzam en schuw is de zebra murene (Gymnomuraena zebra), waarom die zo heet, zal wel duidelijk zijn bij het zien van de foto! Ooit heb ik eens op de Malediven de netmurene (Gymnothorax favagineus) gezien, die was best wel tam, liet me zeer dichtbij komen, volgens mij werd hij iedere dag door duikers bezocht! Ik kon zelfs beide flitsers in zijn bek richten, waardoor ik een aardig ‘kijkje’ kreeg in zijn keelgat! Ook in Sabang vond ik voor het eerst de spookmurenes (Rhinomuraena quaesita), ze hebben een gevaarlijke naam en een open bek met tandjes plus de rare uitsteeksels op de kop, volgens mij gebruiken ze die om nog beter te kunnen ruiken, want in het algemeen kunnen murenes slecht zien! Maar deze soort is kleiner en verbergen zich vaak in het zand. Als je lang wacht, komen ze met het koppetje naar buiten en kan je foto’s maken! Door de prachtige kleuren vind ik deze soort toch leuker dan de gewone murenes. Vooral op het huisrif in Sabang en op (La Laguna Point) zijn ze vaak te vinden. Zo had ik al de blauwe kleur (Debelius blijft volhouden dat dat de kleur van het jonge vrouwtje is) en de zwarte (het mannetje). Ik was al jarenlang op zoek naar de gele, dat moet het volwassen, oudere vrouwtje zijn. Eindelijk werd mijn wens vorig jaar vervuld in Lembeh street, door de gids (Andres) van Divers Lodge van Rob Sinke. De andere theorie is dat de zwarte kleur het jonge dier is, de blauwe het mannetje en de gele het volwassen vrouwtje, kortom, de boeken spreken elkaar tegen, dan weet ik het ook niet meer...

Nauw verwand en nog grotere griezels zijn de slangalen, meestal zitten ze helemaal verborgen in het zand en zodoende zie je ze niet vaak! Soms steekt alleen de kop er bovenuit, dat is vaak ‘s nachts. De vuurslangaal (Brachysomophis cirroceilos) is wel het meest opvallend, de bruine zwartvinslangaal (Ophichtus melonochir) is het meest bekend! Heel zeldzaam zwemmen ze vrij, maar zodra ze zich bedreigd voelen , gebruiken ze hun staart om zich razendsnel in te graven. Zo’n vis die voor je ogen in het zand verdwijnt, dat moet je eigenlijk filmen! Ik heb 3 verschillende sorten kunnen fotograferen loszwemmend! De witte met de puntige kop, daar kan ik niet eens de naam van vinden, ook weer huisrif (nachtduik) Sabang, de bekende clownslangaal (Ophichthus bonaparti) en de mooie murene met de zwarte vlekken, staat ook niet in de boeken, maar heb ik op Fish base kunnen vinden, die zou Many eyed Snake eel moeten heten (Ophichtus polythalmus). Fishbase had nog geen mooie foto van het dier, dus heb ik meteen de mijne maar gedoneerd!

Een ongevaarlijke slangaal is wel de (Myrichthys breviceps), op Curacao zag ik die regelmatig. Gewoon middenop de dag was die lekker aan het rondscharrelen, bezig met voedsel zoeken, ogenschijnlijk liet hij zich niet door de duikers storen, maar hij zwom toch wel steeds van ons weg, dus hij zag ons wel degelijk!!!

De foto van de meest bijzondere slangaal is natuurlijk weer genomen in Sabang, de geringde slangaal ziet er uit als een zeeslang, deze mimicry is natuurlijk heel slim, wie is er niet bang van de zeer giftige zeeslang? Pas als je goed kijkt, zie je dat deze ongevaarlijke vissoort een lange, doorlopende rugvin heeft, daaraan kan je zien, zonder erg dichtbij te komen, dat het een vis is en geen slang...
Hiermee wil ik deze tocht over de wereldzeeen beindigen.