Beleef Bali! - Barstensvol beeldschone beesten

Bali wordt door velen gezien als tussenbestemming naar andere prachtige exotische eilanden. Enkele jaren geleden hadden we een kort verblijf op Bali geboekt met een aantal duiken. Deze korte positieve ervaring gaf ons zekerheid dat de niet al te beste duikreputatie onterecht was. Om dit vermoeden te staven, besloten we het onderwaterleven van Bali eens zorgvuldiger onder de loep te nemen.

Bali is een driehoekvormig eiland en heeft een aantal duikhoogtepunten die helaas (of gelukkig, hoe je het maar bekijkt) ruwweg aan de drie uiteinden liggen: in het noordwesten het Nationale Marine park Menjangan en de muckduikstek Secret Bay, in het noordoosten het wereldberoemde wrak van de MS Liberty en macroparadijs Seraya Secrets en in het zuiden bij Nusa Penida vind je Manta Point en Crystal Bay die bekend zijn vanwege regelmatige ontmoetingen met manta's (Manta birostris) en maanvissen (Mola mola).

Menjangan
Wij beginnen onze trip in het Noordwesten van Bali in het plaatsje Pemuteran (8° 7'59.01"Z; 114°37'29.11"O) waar het Pondok Sari Resort met het bijbehorende duikcentrum van Werner Lau gevestigd is. Vanuit Pemuteran is het Menjangan eiland goed te bereiken. Hier zouden de riffen nog relatief onbeschadigd moeten zijn omdat hier nauwelijks met cyanide of dynamiet is gevist. Dit in tegenstelling tot vele andere plaatsen in Bali die in het verleden enorm te lijden hebben gehad van deze destructieve vismethoden.
Vanuit het Duikcentrum wordt dagelijks naar Menjangan (8° 5'41.75"Z; 114°30'55.17"O) gevaren waar twee duiken gedaan kunnen worden.

Vandaag zal onze eerste duik zijn op een duikstek genaamd Eel Garden. Deze duikstek dankt zijn naam aan een zandvlakte ergens halverwege waar buisalen zitten. Op zich kunnen deze dieren ons nooit zo boeien omdat ze ten eerste niet bijster mooi zijn en daarnaast ook nog eens verrotte moeilijk te fotograferen; verspilde moeite dus. Niet al te verwachtingsvol steken we onze hoofden hier onder water en al snel hangen we verrast langs een drop off zoals we tot nu toe alleen kenden van hele dure exclusieve duikplaatsen die een stuk moeilijker aan te reizen zijn. Metersgrote gorgonen groeien her en der op de steile wand en ertussen groeit een enorme diversiteit aan kleurrijke zachte koralen en sponzen. Zo nu en dan komt er eens een grote barracuda of zeeschildpad voorbij cruisen om te kijken wat er allemaal aan de hand is. Terwijl we met de stroming mee onze duik verder voortzetten, komen we langs de voorspelde buisalen die, geheel volgens verwachting, verschrikkelijk schuw zijn. De stroming voert ons de lagune in die tussen het vaste land van Bali en Menjangan in ligt en we belanden in een onderwaterlandschap waar zelfs Nemo niet van zou durven dromen: hagelwit zand met daartussen kleurrijke eilanden van allerlei harde en zachte koraalsoorten die allemaal even talrijk groeien. De zon schijnt fel en door de harde stroming staan alle koralen helemaal uit: dit is een waar onderwaterparadijs! Een andere duiker wijst ons op een Pygmee zeepaardje (Hippocampus bargibanti) en voor we het weten liggen we alweer een uur in het water. na een interval van een uur maken we nog een tweede duik bij Menjangan en wanneer we net na de middag terug zijn op het resort, genieten we van onze welverdiende lunch. 's Middags duiken we op het huisrif dat bestaat uit een prachtig kunstrif en op dezelfde dag doen we daar ook nog eens een nachtduik; als duiker kom je hier dus ruimschoots aan je trekken.

Secret Bay
De volgende dag vertrekken we met Hugo, onze Nederlandse duikgids richting een andere beroemde kantduikplaats op Bali: Secret Bay (8°10'16.75"Z; 114°26'48.11"O). Deze plaats is een Walhalla voor de macroliefhebber. Omdat het niet diep is, kun je hier gemakkelijk anderhalf uur of meer per duik in het water liggen. En dat is maar goed ook, want vervelen doen we ons hier niet! Wanneer we in het groene water onder gaan, zien we al snel een scheepswrakje dat van onderaf helemaal vastgemetselt lijkt te zijn met Gestreepte Koraalmeervallen (Plotosus lineatus). In het wrakje zwemt een zwarte Harlekijn Spookfluitvis (Solenostomus paradoxus) en niet ver daarvandaan zit een oranje Hengelaarsvis (Antennarius spp.). Hugo gebaart ons dat we verder moeten want er zou nog veel meer te zien zijn. Niet veel later wijst hij ons op een zeekomkommerachtige structuur waarvan we in eerste instantie niet in de gaten hebben dat het een zeepaard is: dit beest is minstens 25 cm groot en de schaal waarop we normaal gesproken zeepaardjes zoeken, loopt uiteen van 1- 5 cm. In Secret Bay staan onder water allerlei constructies van betonijzer die er in een ver verleden ooit gedumpt zijn. Op zich is dit geen nobele daad geweest, maar ze trekken gelukkig wel allerlei bijzondere zeebeesten aan. In één van de stellages zit een drietal gele hengelaarsvissen en die schijnen daar al een behoorlijke poos te zitten, kennelijk is er genoeg te vangen voor ze. Niet veel verder staat een lege fles in het zand en ook deze fles heeft weer een bewoner: de natuur doet soms ook aan recycling. Verderop zitten weer wat van die gigantische zeepaarden en na 90 minuten besluit Hugo dat het welletjes is geweest want er staan waarschijnlijk mede-duikers op de kant te wachten.

Tulamben - Liberty Wreck
Het tweede deel van onze reis brengen we door bij Tauch Terminal Tulamben (8°16'33.63"Z; 115°35'34.67"O), een duikresort dat afgelopen jaar volledig is vernieuwd en gemoderniseerd. Het resort ligt aan zee en wanneer je aan de zeezijde de trap afloopt, zit je op het huisrif, Coral Garden. Heb je meer zin in een wrakduik, dan loop je 75 meter naar links en dan zit je op het wereldberoemde wrak van de Liberty. Loop je 150 meter naar rechts dan zit je in no time op een drop-off. Van deze drie duikstekken is de Liberty toch wel de drukst bezochte en wanneer we 's middags enorme groepen duikers het water in zien gaan, vrezen we dat de Liberty waarschijnlijk zijn beste tijd heeft gehad. Morgenochtend zullen we zelf uit vinden of dit ook echt zo is.

Het is 6.45 's ochtend en de wekker gaat. We hebben afgesproken met de jongens van het duikcentrum dat we om 7.00 bij de Liberty willen duiken en dus staan onze spullen al klaar. Niet veel later trekken we onze vinnen in het water aan en verdwijnen we onder de waterspiegel. Na zo’n 15 meter uitzwemmen, zien we voor ons de achtersteven van het wereldberoemde wrak opdoemen. We zijn niet de enigen: de laatsten van een groep bultkop papegaaivissen (Bolbometopon muricatum) vertrekken net en rond de top van de achtersteven zwermt een enorme school makreelachtigen die altijd wel in de buurt van het wrak is. We besluiten het wrak dichter te benaderen. Tot onze grote verrasing groeien er volop zachte koralen op het wrak: kennelijk duiken die hordes met duikers overdag toch wel erg netjes want doorgaans zijn druk bedoken plekken niet meer de mooiste. De koralen op de Liberty zijn echter het levende bewijs dat drukte geen bedreiging hoeft te zijn. Dit zijn de duikstekken waar zo'n beetje iedere duiker wel van uit zijn dak moét gaan! Je kunt erom- of erdoorheen zwemmen overal is het mooi. Wanneer je besluit er doorheen te zwemmen moet je wel opletten of de grote Barracuda (Sphyraena barracuda) niet thuis is: hij doet niets behalve intimiderend kijken en dat is voor ons al genoeg om hem te ontwijken. Wanneer we halverwege het wrak zijn, stuiten we op de restanten van een mast en een soort raamwerk dat een paar meter boven de grond uitsteekt; we besluiten erheen te zwemmen. Het blijkt tjokvol met kleurrijke zachte koralen te staan en het geheel doet nog het meest denken aan het schilderspallet van een kunstschilder; een enorme kakafonie van kleur en leven. Dit is feest voor de verwende duiker. Wanneer we onze weg langs het wrak richting de boeg vervolgen zien we meer scheepsonderdelen waarvan we niet meer kunnen zien wat het ooit was omdat ze compleet zijn overgroeid. Een rare mast ligt horizontaal en achteraf blijkt dit het kanon te zijn. Ook de boeg blijkt volledig begroeid te zijn met een veelheid aan gorgonen met in enkele daarvan een Pygmee zeepaardje. We vinden zelfs een rood exemplaar met witte stippen van de Hippocampus denise. 70 of 80 minuten duiken op het Liberty wrak is voorbij voor je het in de gaten hebt en feitelijk heb je maar één zo'n duikstek nodig voor een geslaagde duikvakantie. Maar omdat er nog meer te zien is, duiken we uiteraard op nog meer plekken, waarvan er toch wel twee onze favorieten werden: Seraya Secrets en de Drop-off. De eerstgenoemde is vanuit de Tauch Terminal alleen per boot te bereiken, maar hier zijn dan ook wel heel bijzondere beesten te vinden waarvan de harlekijngarnaal (Hymenocera elegans) waarschijnlijk wel de meest gewilde is. Verder is hier een enorme diversiteit aan zeenaaktslakken te vinden, naast spookfluitvissen en allerlei andere merkwaardige schepsels.

De Drop-off, die op circa 150 meter wandelen van het resort ligt, blijkt ook iedere keer goed voor duiken van meer dan 80 minuten. We betreden deze kantduikstek vanaf het donkere kiezelstrand en al snel laten de eerste zeenaaktslakken zich zien. We vinden ze in allerlei kleuren en de meesten van hen zijn miniscuul. We liggen inmiddels al zo’n 20 minuten tussen de kiezels naar kleine beesten te speuren en menig duiker zwemt verbaasd over ons heen omdat ze kennelijk niet inzien dat er zelfs tussen de kiezelstenen veel leven te vinden is. We besluiten de drop-off op te gaan zoeken en zetten onze weg voort. Niet veel later worden we verwelkomd door grote gorgonen, zwart- en vuurkoraal, waartussen we prachtige spookfluitvissen, zakpijpen, sponzen en natuurlijk zeenaaktslakken vinden. In de grootste gorgoon, op een diepte van circa 20 meter, zit zelfs nóg een pygmee zeepaardje, een Hippocampus denise. Nadat we 40 minuten in het water liggen draaien we om en besluiten weer verder te gaan speuren tussen de kiezels, en hoe langer we poedelen, hoe meer we vinden, de slakkensoorten lijken niet aan te slepen. Na ruim 86 minuten lopen we het water uit tikken we 15 verschillende zeenaaktslakken af, een pygmeezeepaardje en een spookfluitvis, en dat allemaal zónder hulp van een duikgids!

Manta Point
Het laatste deel van Bali dat we tijdens deze trip nog willen ontdekken is het zuiden. Hier moet je niet heen voor de prachtige riffen of het mooie macrospul (wat er ongetwijfeld ook allemaal gaat zijn), maar voor grote beesten: manta's en maanvissen. We vertrekken 's ochtend om 5.00 vanuit Tulamben naar de haven van Padangbai van waaruit we met de boot in ruim anderhalf uur naar Manta Point bij Nusa Penida (8°48'15.06"Z; 115°32'51.07"O) zullen varen. We varen langs indrukwekkende steile rotsen over hoge golven met heftige stromingen en zijn blij dat we hier het water niet in hoeven. Een tweetal schepen van andere duikcentra verraden dat we bij Manta Point zijn aangekomen en van bovenaf ziet het geheel er niet al te uitnodigend uit. Maar mooi hoeft het hier niet te zijn, als er maar manta's zijn! Niet veel later, wanneer we onderwater bij het poets-station liggen, komt de eerste manta al aangezwommen: wat zijn het toch prachtige majestieuze beesten. Het lijkt of ze geen last hebben van de vele duikers, want ze laten zich ongestoord schoonmaken door de poetsvissen. En dan weet je weer waarom wilde zeebeesten zoveel leuker dan wilde landbeesten zijn: zoek op land maar eens een wild dier van deze grootte dat zich van zo dichtbij laat benaderen!

Conclusie
Weinig plekken in de wereld kunnen wat ons betreft tippen aan Bali. Het is een hemel voor macrofanaten en ook kunnen de liefhebbers van grote zeebeesten hier aan hun trekken komen. Het duiken is relaxed en de gastvrijheid van de Balinezen is ongekend. Kortom een top duik- en vakantiebestemming en zeker beminnelijk te noemen!

Vliegen
Diverse luchtvaartmaatschappijen vliegen naar Den Pasar en dan ben je direct op de plaats van bestemming.

Visa
Om vakantie te kunnen vieren op Bali is een Visum vereist, dit kun je bij aankomst op het vliegveld aanschaffen voor 20 US$. Je paspoort moet op moment van aankomst wel minimaal 6 maanden geldig zijn.

Vaccinaties
niet nodig.

Verblijf
Wij verbleven onze eerste week in het Pondok Sari Resort: een prachtig resort dat geheel in Balinese bouwstijl is gebouwd. De traditionele Balinese massages zijn hier overigens ook heerlijk. Het duiken wordt verzorgd door het duikcentrum van Werner Lau. Nitrox (32%) is bij de prijs inbegrepen.
De tweede week van onze reis verbleven en doken we bij de recent gerenoveerde Tauch Terminal in Tulamben (www.tulamben.com). Ook hier kun je gratis 32% Nitrox gebruiken indien je hiervoor de juiste brevetten hebt.

Vervoer
Op Bali is al het transport per auto, motor of brommer. Verkeersregels zijn er nauwelijks en zelf rijden is niet geheel zonder risico. Taxi's en transfers zijn goedkoop en worden indien gewenst, door beide resorts geregeld.

Eten en drinken
Omdat Bali jaarlijks vele toeristen aantrekt, kun je bijna overal zowel Westers als traditioneel Indonesisch eten. Op beide resorts zijn prima restaurants, maar je kunt daarbuiten ook “avontuurlijker” eten .

Valuta
In Indonesie wordt betaald met de Rupiah; voor 1 euro krijg je circa 16.000 Rupiah's. Credit cards worden bijna overal geaccepteerd en in grotere plaatsen zijn geldautomaten.

Electriciteit
De netspanning is 220 Volt en er is geen verloopstekker nodig.

Tijdverschil
Op Bali is het tijdsverschil met Nederland 7 uur (later).

Andere aktiviteiten en bezienswaardigheden op Bali

• Op Bali zijn tal van tempels te bezichtigen, bezoek deze wel met gepast respect want ze zijn allemaal nog in gebruik. Het grootste tempelcomplex is Besakih, dat aan de voet van de Vulkaan Gunung Agung ligt.
• Deze ruim 2800 meter hoge vulkaan kun je ook beklimmen, van waaraf je een adembenemend uitzicht hebt over prachtige terrasrijstvelden.
• Hou je van golfsurfen, shoppen en massatoerisme, dan kun je in Kuta je hart ophalen.
• de prachtige waterpaleizen.
• Op vele plaatsen worden Spa's en Welness aangeboden, laat je een paar uur verwennen.
• het toeristische Ubud, waar allerlei handgemaakte Balinese snuisterijen te koop zijn.
• Aapjes kijken in de bossen of bij tempels